Schippersvrouw wordt 100 jaar Schippersdochter Scheepvaartykrant
Als je lang leeft, maak je veel mee Interview uit de Scheepvaartkrant
van 02-11-1999 doo L. Saaij  
                                                                   
Als Anna Maria Kuiper werd ze geboren en in mei is ze 100 jaar geworden. Op haar negentiende trouwde ze met Jan Kersten, een schipperszoon met een eigen schip, de kempenaar Anton. Het werd een gelukkig en warm huwelijk, dat uitgroeide tot een gezin met 15 kinderen, 58 kleinkinderen, 102 achterkleinkinderen en drie achter-achterkleinkinderen. Ze maakte de nadagen van de zeilvaart en de trekschuiten nog mee, maar hoefde zelf nooit aan boord mee te werken. Nog één kleinzoon, Antoon geheten, vaart, maar verder zijn het nu allemaal recreatieschippers. Marie Kersten vindt het allemaal prima. Ze gunt iedereen zijn eigen levenswijze. 'Vroeger was vroeger en nu is nu,' aldus de schipperse in ruste.
Mevrouw Kersten is, in tegenstelling tot haar man, van huis uit geen schipperskind, al kwam ze wel veel in aanraking met het varende volk. Haar ouders hadden een café-restaurant bij de brug van Beek, het huidige Beek en Donk. Jan Kersten kwam daar ook regelmatig. De jonge pronte kasteleinsdochter beviel hem en op haar negentiende jaar gaf ze hem haar jawoord. Het had heel goed anders kunnen gaan, want na het doorlopen van de lagere school mocht Marie Kuiper doorleren van haar ouders. In Beek was alleen een lagere school, dus vertrok ze naar een kostschool in Aarle-Rixtel en ging de opleiding volgen tot onderwijzeres. Het mag gerust bijzonder genoemd worden dat zij mocht doorleren, veel meisjes moesten in die tijd in betrekking of thuis meehelpen. Ze maakte haar studie echter niet af. Familieomstandigheden maakten het noodzakelijk dat ze naar huis kwam, om mee te helpen in de zaak. 'Dat deed je gewoon. Het kwam niet in je op om je daar tegen te verzetten,' zegt ze nu. Ze heeft er ook beslist geen spijt van dat het zo gelopen is.

Rustiger

Ze is de oudste uit een gezin van tien kinderen. Nog één broer en twee zussen zijn in leven. De 'Kuiperkant' blijkt heel sterk te zijn. 'Ik denk dat dat komt omdat het leven vroeger toch rustiger was. Je moest wel hard werken en je kreeg veel kinderen, maar er stond niet zo'n druk op,' aldus mevrouw Kersten. Grote gezinnen waren in haar jonge jaren heel gewoon.' Die kinderen kwamen ook niet allemaal tegelijk,' relativeert ze meteen. De kasteleinsdochter kijkt met veel genoegen terug op haar leven als schippersvrouw. Het varen heeft ze altijd fijn gevonden. Elf van de vijftien kinderen zijn aan boord geboren. 'We hebben veel op de Rijn gevaren. Ik hoefde helemaal niets te doen aan boord, alleen maar voor de kinderen en het huishouden te zorgen. We hadden altijd een knecht aan boord,' vertelt ze. 'Pappa deed zelf ook niet zo veel aan boord, Hij was meer een herenschipper,' vult dochter Peet aan. Kinderen die oud genoeg waren om naar school te gaan gingen niet naar een schippersinternaat, maar naar een kostschool in Blerick, Lithoyen of Aarle Rixtel. De jongens die van school kwamen werkten eerst een tijd bij vader aan boord, tot ze een jaar of zestien waren. De meisjes zochten werk aan de wal en gingen intern.

Mooiste schip

De Anton was volgens mevrouw Kersten het mooiste schip van de Zuidwillemsvaart. 'Mijn man heeft het schip zelf laten bouwen. Er zat een voor die tijd grote woning op. Natuurlijk hadden de kinderen niet allemaal een eigen kamer, dat kon ook niet. In de oorlog is de Anton in beslag genomen door de Duitsers. Na de oorlog werd het schip teruggevonden. Het was waarschijnlijk gebruikt voor het transport van landingsvaartuigen, want de kop was er af. We hebben het schip teruggekregen en er is een nieuwe stuurhut op gezet. Drie van onze jongens zijn er toen mee gaan varen, mijn man bleef met ons aan de wal wonen, in Oss. Eind jaren zestig is het schip verkocht. We woonden eerst in Rotterdam, nadat ons schip was gevorderd. Toen de bombardementen begonnen zijn we gevlucht naar Oss en daar gebleven. Mijn man heeft het varen niet zo gemist, hij was ook twintig jaar ouder dan ik. Zelf heb ik het varen ook niet heel erg gemist, maar ik vond het wel gezelliger op een schip.'

Verhalen
In de familie doen veel verhalen de ronde over de avonturen die aan boord werden beleefd. Mevrouw Kersten vertelde en vertelt er graag over. 'We hebben tussen kerst en nieuwjaar eens acht dagen vastgezeten op het Alkmaardermeer. We waren omhoog gelopen, de sleepboot liet ons liggen want de kapitein wist de weg niet. Het water was toen erg laag en er kwamen bijna geen schepen. Mijn man is toen met de roeiboot naar de wal gegaan om te bellen en inkopen te doen. Pas na acht dagen kwam er een schip dat ons heeft gelost, zodat we vrij kwamen. Dat was best wel spannend,'' zo blikt de eeuwelinge terug. Ook op de Maas bij de brug van Namen werd eens een angstig uurtje beleefd, toen de stroom er heel sterk was en het sleepschip meetrok, de verkeerde kant op. Toen moesten de kinderen allemaal klaarstaan om meteen van boord te kunnen. Iedereen was bang, ondanks de aanwezigheid van een loods aan boord. 'Ach, als je lang leeft, maak je ook veel mee,' zegt mevrouw Kersten wijs.

Feestvieren
Mevrouw Kersten woont sinds vijf jaar in De Ruwaard, een verzorgingshuis met aanleunwoningen, waar inmiddels ook drie van haar kinderen zijn neergestreken. 'Daarvoor woonde ze zelfstandig en deed ze alles nog zelf. Ook nu mogen we nog bijna niks voor haar doen,' vertelt een van de aanwezige dochters.
'Ik laat nu soms wel eens wat aan anderen over hoor,' protesteert de 100-jarige meteen. Haar gezondheid begint nu wat terug te lopen. Al zou een buitenstaander dat niet zo gauw opmerken. Ze heeft nog een druk leven, doet overal aan mee. Elke dag komen er kinderen of kleinkinderen op bezoek. De avonden echter zijn haar heilig. Dan leest ze wat of kijkt televisie en is ze graag alleen op haar kamer. Toen ze haar honderdste levensjaar bereikte is er uitbundig feest gevierd. Het werd de dag van haar leven met een drukke receptie, bezoek van de burgemeester en een apart feest voor alle kleinkinderen. Ook de directie van het verzorgingshuis maakte veel werk van deze bijzondere verjaardag. Mevrouw Kersten is de eerste honderdjarige onder de bewoners, dus speciale aandacht vond men wel op zijn plaats. 'Moeder viert graag feest. Ze slaat geen verjaardag of feestdag over. Dat deed ze vroeger al, toen wij nog thuis woonden. We zijn allemaal vanuit huis getrouwd. Moeder huurde dan een kookster in en het was de hele dag door feest. Daar was ze al weken van tevoren mee bezig. Je hoefde echt geen zaal te huren,' aldus de trotse dochters. Het feest werd meestal opgeluisterd door een optreden van het familiekoor. Mevrouw Kersten maakte daar geen deel van uit, ze kon niet goed genoeg zingen. Ze blonk echter uit in het voordragen van verzen en gedichten. Tot voor kort schudde ze die nog uit haar mouw, maar nu laat het geheugen het, net als het gehoor, wel eens afweten. 'Ik ben altijd goed gezond geweest, maar een mens slijt nu eenmaal,' is haar nuchtere vaststelling. Trots zijn de kinderen ook op de zelfstandigheid en ondernemingslust die hun moeder altijd aan den dag heeft gelegd. 'Op haar 57ste jaar kwam ze er alleen voor te staan, toen vader overleed. Toen de kinderen eenmaal groot waren ging ze er zelf op uit. Als eerste in de familie stapte ze in het vliegtuig, op weg naar een buitenlandse vakantiebestemming, zoals Italië en Zwitserland. Ze kon ook goed naaien, breien en borduren. Ze heeft heel veel kleding voor ons gemaakt,' herinneren de dames zich. Moeder vindt dat vanzelfsprekend. Tenslotte telde haar gezin tien 'hofdames', zoals ze haar meisjes betitelt. 'Met zoveel kinderen had ik anders een hele C&A nodig gehad,'is haar conclusie.

Mevrouw Kersten is nog steeds levenslustig en slaat geen verjaardagsfeest of feestdag over.
Het gezin van Jan en Marie Kersten telde in 1940 dertien kinderen.